BOEK: Doel2020. Het gevecht om Doel en de polder (door Jan Creve)

€ 24,- overschrijving op rek. nr. BE 26 4186 0588 9129 van Doel2020, vermelding van je adres en "Bestelling boek Doel 2020"

 
 

Persmededeling Doel 2020, 19 oktober 2023

Intentieverklaring opmaak Onroerenderfgoedrichtplan Doel en polders Linkerscheldeoever

Waarom een onroerenderfgoedrichtplan?

In het 'Verbond voor de toekomst en leefbaarheid van het ommeland van de haven van Antwerpen, de polders en Linkerscheldeoever' werden afspraken opgenomen om het landschap en erfgoed in Doel en de omliggende polders te waarderen. Daarbij is afgesproken om een erfgoedbeleid uit te werken in de vorm van een onroerenderfgoedrichtplan, waarin de landschaps- en erfgoedwaarden van de polders op Linkerscheldeoever opgenomen worden (VLSO 6.1). Het onroerenderfgoedrichtplan zal ook een actieprogramma bevatten. Het zal dienen als toetsingskader voor de initiatieven waarbij een impact op landschappelijke en/of erfgoedelementen van de regio verwacht kan worden.

Een onroerenderfgoedrichtplan focust op de opmaak van een geÔntegreerde langetermijnvisie voor een welbepaald thema en/of gebied. Bij de opmaak van een onroerenderfgoedrichtplan staan samenwerking en participatie met verschillende actoren en de lokale bevolking centraal. Dit garandeert een geÔntegreerde benadering van het onroerend erfgoed met aansluiting bij diverse andere sectoren die impact hebben op het erfgoed. Het plan wordt uiteindelijk goedgekeurd door de Vlaamse Regering. Om de uitvoering van de visie maximaal te concretiseren, kan er ook een actieprogramma worden opgemaakt met concrete acties van de partners om de gezamenlijke doelstellingen op het terrein te realiseren. De goedkeuring van het actieprogramma legt de afspraken tussen de partners vast. Aan het onroerenderfgoedrichtplan zijn geen directe rechtsgevolgen gekoppeld voor de partners, maar goedkeuring van het actieprogramma resulteert wel in een formeel engagement van de partners om deze acties uit te voeren binnen vastgestelde termijnen.

Wat willen we doen?

We willen een toekomstvisie opmaken voor het erfgoed van Doel en omliggende historische polders met woonkernen en verspreide bewoning in een evenwichtige verhouding tot en geÔntegreerd met landbouw, natuur, wonen, toerisme, haven en Sigmaplan. De krijtlijnen voor de geÔntegreerde langetermijnvisie worden gevormd door de afspraken die gemaakt zijn in het kader van het Verbond rond landbouw, natuur, erfgoed, landschap, mobiliteit en het behoud van het dorp Doel en omliggende gehuchten en bewoning. Het onroerenderfgoedrichtplan beoogt daarbij een doorvertaling van deze principes naar duidelijke richtlijnen en acties. Zo kan het dienen als toetsingskader voor de initiatieven waarbij een impact op landschappelijke- en/of erfgoedelementen van de regio verwacht kan worden. (1) Voor het ruime gebied van het Verbond wordt een visie rond erfgoed uitgewerkt, terwijl het actieprogramma zich beperkt tot het kerngebied van de polders ten noorden van de haven met name Doelpolder, Prosperpolder, Nieuw- en Oud-Arenbergpolder (zie kaart in bijlage).

De inhoudelijke basis voor het onroerenderfgoedrichtplan wordt gevormd door de reeds uitgevoerde studies (Ruraal erfgoed Linkeroever, studie stratenpatroon Doel, vervolgstudies erfgoed haven, inventaris onroerend erfgoed, landschapsatlas,...), die maximaal zullen worden gebruikt. Deze gegevens worden aangevuld met een waardering van de bestaande toestand en waar nodig bijkomend onderzoek.

De toekomstvisie komt tot stand door participatie en overleg met de partners uit het verbond en andere betrokkenen of geÔnteresseerden, hetgeen een meer gedeelde verantwoordelijkheid over de zorg voor het erfgoed op Linkerscheldeoever wil teweegbrengen, zowel in beheer als financieel.

Alle voorstellen tot formele beslissing worden eerst aan de klankbordgroep voorgelegd, alvorens deze op de stuurgroep kunnen worden geagendeerd.

Dit overleg met de verschillende betrokken actoren moet tegen eind 2024 leiden tot een gedragen visie en actieprogramma over de toekomst van waardevolle landschappelijke gehelen, landschapselementen, gebouwen en sites met erfgoedwaarde op de Linkerscheldeoever en de ondersteunende, stimulerende of remediŽrende maatregelen die hier uit voortvloeien. In het OERP wordt de impact van deze visie op de eigendommen in functie van gebruik of herbestemming inzichtelijk gemaakt. Aan het actieprogramma wordt een financieringsplan gekoppeld met de budgettaire impact en verdeling.

Verder bouwen op het Verbond

Het onroerenderfgoedrichtplan beoogt een verdere uitwerking van de afspraken rond erfgoed in het Verbond Linkerscheldeoever. In het Verbond is consensus over havenuitbreiding, waarbij het dorp Doel blijft bestaan. Naast maatregelen voor de leefbaarheid van de landbouw, natuurcompensatie Ė en instandhouding en buffering van de haven, zijn maatregelen afgesproken om het landschap en erfgoed in Doel en omliggende polders te waarderen. Tevens blijven ook specifieke woonkernen in de polders bestaan en wordt de leefbaarheid verbeterd. In het Verbond zijn in de verschillende hoofdstukken specifieke afspraken opgenomen met betrekking tot landschap en erfgoed , die mee het uitgangspunt vormen voor de visie en actieprogramma van het onroerenderfgoedrichtplan, met name artikels 1.1.3, 1.2.5, 1.2.6, 1.3.3, 3.1-3.6, 4.3, 4.5,4.7, 4.9, 6.1-6.5. Het Verbond zal daarbij in zijn geheel worden gerespecteerd, waarbij ook de andere afspraken rond landbouw, natuur, grondenbeleid, het dorp Doel, woonkernen en -korrels en mobiliteit en de bijhorende bijlagen (2) volwaardig deel uitmaken van het afwegingskader. Er is bij de uitwerking van de visie rond erfgoed en landschap specifiek aandacht voor de netto-ruimtebalans die is afgesproken tussen landbouw en natuur (ß 1.1.2). Met betrekking tot Doelpolder Midden worden de principes in ß 1.2.5 gevolgd:

1.2.5. Partijen erkennen dat er voor Doelpolder Midden nog geen eensgezindheid is, maar willen via overleg tot een akkoord komen, gebaseerd op volgende principes:

  • 1.2.5.1. de gehuchten Ouden Doel en Rapenburg blijven behouden, inclusief volwaardige toegangsmogelijkheid, ten minste via de Westlangeweg. De toekomst van de Oostlangeweg wordt verder onderzocht bij het ontwerp van Doelpolder Midden, maar het minimum is dat deze as zichtbaar blijft in het landschap;
  • 1.2.5.2. de Scheldedijk blijft behouden;
  • 1.2.5.3. de Doelpolder zal onder estuariene invloed komen (gecontroleerde gereduceerde getijwerking) via een in- en uitlaatconstructie in de Scheldedijk, als uit het MER-proces, inclusief een toetsing van de waterkwaliteit van de Schelde volgens recente inzichten (met name PFAS), blijkt dat dit vanuit milieu-oogpunt aanvaardbaar is;
  • 1.2.5.4. de inrichting van het gebied dient te voldoen aan de natuurdoelstellingen, maar probeert zo veel mogelijk verregaande ingrepen in het landschap te vermijden;
  • 1.2.5.5. het verdere ontwerp verloopt via een participatief proces, gekoppeld aan de opstart van een GRUP-procedure;
  • 1.2.5.6. de landbouwgronden in de Doelpolder worden behandeld conform art. 1.1.1.

Indien het onroerenderfgoedrichtplan maatregelen voorstelt die invloed hebben op andere aspecten van het Verbond, zal dat inzichtelijk gemaakt worden.

Bestaande besluitvorming en lopende planvorming

Het onroerenderfgoedrichtplan houdt rekening met de beslissingen genomen door de Vlaamse regering die betrekking hebben op Linkerscheldeoever, zoals onder meer de havenuitbreiding, de instandhoudingsdoelstellingen voor natuur (de prioritaire inspanningen van het S-IHD-besluit), herbevestigde agrarische gebieden,.... Ook wordt rekening gehouden met reeds goedgekeurde gemeentelijke ruimtelijke uitvoeringsplannen of natuurbeheersplannen met impact op het erfgoed. Aan de partners wordt dan ook gevraagd om deze documenten beschikbaar te stellen voor de ontwerpers van het onroerenderfgoedrichtplan.

In het kader van de uitvoering van het Verbond zijn reeds verschillende planningsprocessen opgestart in functie van de havenuitbreiding en -inbreiding, de daaruit voorvloeiende natuurcompensaties, herontwikkeling Doel, restauratie en herbestemming beschermde monumenten,... . Om tegenstrijdige visies te voorkomen, wordt tussentijds afgestemd met deze lopende planvorming om de aanwezige erfgoedwaarden en landschappelijke waarden mee in de afweging van de maatregelen op te nemen (cf. ß6.2 in het Verbond). Voor de natuurcompensatie van de restgronden haven aan Salegem en Beverse dijk is dit proces afgerond. Voor ECA is het overleg lopende. Tevens wordt afstemming gezocht met toekomstig geplande ontwikkelingen in het onderzoeksgebied, zoals de inrichtingsvisie voor Grote Geule en ommeland of Doelpolder Midden. De timing van deze planningsprocessen is niet afhankelijk van de goedkeuring van het OERP. Het is wel de betrachting deze processen zoveel mogelijk te laten samensporen. Aan de partners wordt gevraagd om de ontwerpers en partners van het onroerenderfgoedrichtplan te betrekken bij deze planvorming.

Visie en engagement

Samen werken we aan een toekomst voor het erfgoed op Linkerscheldeoever als waardevol geÔntegreerd onderdeel van de ontwikkeling van haven, natuur, bewoning, landbouw, toerisme en sigmaplan in navolging van het Verbond. Daarbij koesteren we de eigen identiteit van de Wase Scheldepolders met hun kenmerkende elementen als een belangrijke schakel tussen verleden, heden en toekomst van Linkerscheldeoever.

Juridische en financiŽle impact

De intentieverklaring beoogt in eerste plaats het vastleggen van een duidelijk kader voor de opmaak van het onroerenderfgoedrichtplan en het bevestigen van het engagement van de deelnemende partners. Aan de ondertekening van dit document kunnen geen verbintenissen, verplichtingen of engagementen worden ontleend die buiten de opmaak van het onroerenderfgoedrichtplan en bijhorend actieprogramma vallen. Er zijn geen financiŽle implicaties verbonden aan de ondertekening van deze intentieverklaring. De budgettaire impact en verdeling van de financiŽle inspanningen tussen de partners maakt onderdeel uit van het actieprogramma, dat afzonderlijk en vrijblijvend ter ondertekening zal worden voorgelegd aan de deelnemende partners. Partners

  • het Vlaamse Gewest, vertegenwoordigd door de Vlaamse Regering, voor wie optreden:
  • Jan Jambon, Minister-president van de Vlaamse Regering, Vlaams minister van Buitenlandse Zaken, Cultuur, Digitalisering en Facilitair Management;
  • Matthias Diependaele, Vlaams minister van FinanciŽn en Begroting, Wonen en Onroerend Erfgoed;
  • Lydia Peeters, Vlaams minister van Mobiliteit en Openbare Werken;
  • Zuhal Demir, Vlaams minister van Justitie en Handhaving, Omgeving, Energie en Toerisme;
  • Jo Brouns, Vlaams minister van Economie, Innovatie, Werk, Sociale economie en Landbouw
  • de Gemeente Beveren p.a. Gravenplein 8, 9120 Beveren, vertegenwoordigd door Marc Van de Vijver, burgemeester en Jo Van Duyse, algemeen directeur;
  • De Vlaamse Waterweg NV, nv van publiek recht zoals bepaald in het decreet betreffende het publiekrechtelijk vormgegeven extern verzelfstandigde agentschap De Vlaamse Waterweg nv, van 23 december 2016, KBO 0216.173.309, met maatschappelijke zetel te 3500 Hasselt, Havenstraat 44, vertegenwoordigd door Chris Danckaerts, gedelegeerd bestuurder;
  • de Maatschappij voor het haven-, grond- en industrialisatiebeleid van het Linkerscheldeoevergebied, opdrachthoudende vereniging in de zin van het decreet van 6 juli 2001 houdende de intergemeentelijke samenwerking, KBO 0223.944.690, met maatschappelijke zetel te 9120 Kallo, Sint-Paulusplein 27, vertegenwoordigd door Boudewijn Vlegels, voorzitter en Kris Herremans, bestuurder;
  • Haven van Antwerpen-Brugge, nv van publiek recht, KBO 0248.399.380, met maatschappelijke zetel te 2030 Antwerpen, Zaha Hadidplein 1, vertegenwoordigd door Guy Janssens, Chief Corporate Affairs Officer;
  • de Polder van het Land van Waas, ondernemingsnummer 0255.980.129, p.a. Verheyenplein 11A, 9130 Verrebroek, vertegenwoordigd door Jan Balliauw, dijkgraaf;
  • Doel 2020, p.a. Oud Arenberg 111, 9130 Kieldrecht, vertegenwoordigd door Jan Creve en Denis Malcorps;
  • de vzw Erfgoedgemeenschap Doel & Polder, ondernemingsnummer 0631.998.550 p.a. Zoetenberm 21A, 9130 Kieldrecht, vertegenwoordigd door Johan De Vriendt, voorzitter Raad van Bestuur;
  • vzw Herita, BTW nummer: 0454.452.225, p/a Oude Beurs, 27 , 2000, Antwerpen, vertegenwoordigd door Matthias Francken, directeur.
  • Doelland, p.a. Campus Sint-Lucas Gent, Hoogstraat 51, 9000 Gent, vertegenwoordigd door Daan De Volder
  • Erfpunt, p.a. Regentiestraat 63, 9100 Sint-Niklaas, vertegenwoordigd door Johan Smet, voorzitter en Filip Baeyens, ondervoorzitter.

(1) Toekomstverbond art. 6.1 ß 2
(2) bijlage 1: kaart Linkerscheldeoever volgens het Verbond, bijlage 2: Landbouwgronden in overheidsbezit voor 1/7/2021; Bijlage 3: Landbouwgronden in overheidsbezit vanaf 1/7/2021- 30/3/2022; bijlage 4: VR 2022 3003 DOC.0398/5 plan van aanpak voor de leegstaande gebouwen in het poldergebied (cf. ß4.9).